Khi ông bà hỏi đi hỏi lại một việc, ta dễ thấy sốt ruột. Nhưng nếu hiểu nguyên nhân, bạn sẽ kiên nhẫn hơn và dạy hiệu quả hơn. Bài này giúp bạn nhìn công nghệ bằng đôi mắt của người lần đầu dùng.
Bốn rào cản thường gặp
Trong bốn rào cản này, tâm lý thường lớn nhất. Nhiều ông bà không thiếu khả năng học, mà thiếu cảm giác an toàn khi thử.
Vì sao ta nghĩ “dễ” mà ông bà thấy “khó”
Bạn dùng điện thoại hàng ngày nên đã quen những quy ước mà bạn không còn thấy: vuốt lên để xem tiếp, bấm giữ để hiện thêm tuỳ chọn, hình ba chấm nghĩa là còn thêm mục. Với người mới, tất cả những điều đó đều phải học từ đầu. Hãy nhớ lại lần đầu bạn dùng một thứ hoàn toàn lạ, bạn cũng vụng về như vậy.
- Biểu tượng (icon)
- Hình nhỏ trên màn hình đại diện cho một ứng dụng hoặc chức năng.
- Chạm
- Đặt nhẹ ngón tay lên màn hình rồi nhấc ra.
- Vuốt
- Đặt ngón tay lên màn hình rồi kéo theo một hướng.
Điều làm ông bà nản
- Bị giục “bấm đi bấm đi”
- Bị giành lấy điện thoại làm hộ
- Nghe nhiều thuật ngữ xa lạ
- Bị chê “đã dạy rồi mà”
Điều giúp ông bà tiến bộ
- Được thời gian, không bị giục
- Tự tay bấm từng bước
- Nghe lời nói đơn giản, gần gũi
- Được khen khi làm được dù chỉ một bước
Ví dụ
Bà Năm 72 tuổi muốn gọi video cho cháu ở xa. Con gái dạy ba lần nhưng bà vẫn quên. Lần thứ tư, con gái đổi cách: bà tự bấm, con ngồi bên cạnh chỉ nói “bấm hình máy quay màu xanh”. Bà làm được và cười rất tươi. Hoá ra mọi lần trước, con gái chỉ cầm máy bấm hộ nên bà chưa từng tự làm.
Lưu ý
Đừng nói “dễ lắm mà”. Câu này làm người học thấy mình ngốc nếu chưa làm được. Hãy nói “cái này hơi lạ lúc đầu, mình tập từ từ nhé”.
Cách kiểm tra bạn đang kiên nhẫn đủ chưa
Trước mỗi buổi dạy, hãy tự hỏi ba câu. Mình có đủ thời gian không, hay đang vội? Mình có sẵn sàng nghe ông bà hỏi cùng một câu ba lần không? Mình có định làm hộ khi thấy chậm không? Nếu thấy mình đang vội, tốt hơn hãy hẹn buổi khác. Một buổi dạy vội vàng thường để lại cho ông bà cảm giác mình chậm chạp và kém cỏi, và lần sau họ sẽ ngại thử.
Hãy nhớ rằng ông bà đã trải qua nhiều thứ khó hơn công nghệ rất nhiều. Điều họ cần là một người đồng hành tử tế.
Thử ngay
- Quan sát một người lớn tuổi trong nhà dùng điện thoại năm phút, không nói gì.
- Ghi ra ba chỗ họ gặp khó: nhìn, bấm hay nhớ.
- Chọn một chỗ để hỗ trợ trước, ví dụ phóng to chữ nếu họ nhìn khó.
Ghi nhớ
- Có bốn rào cản: thị lực, đôi tay, trí nhớ, tâm lý.
- Điều ta thấy hiển nhiên đều phải học từ đầu với người mới.
- Để ông bà tự bấm, không làm hộ.
- Tránh nói dễ lắm, thay bằng lời trấn an.