Ai cũng từng nảy ra câu “giá mà có app làm việc này”. Bài này giúp bạn phân biệt một ý nghĩ thoáng qua với một ý tưởng sản phẩm thật sự, và biết cách biến cái thứ nhất thành cái thứ hai chỉ trong vài phút. Khóa học này không dạy viết mã; nó dạy bạn chọn đúng việc để nhờ AI làm cùng.
Vì sao phải học chọn trước khi học làm
Với công cụ lập trình AI, một trang web hay một ứng dụng nhỏ có thể xong trong vài buổi tối. Chính vì làm quá nhanh nên sai hướng cũng đến quá nhanh. Bạn có thể mất hai tuần dựng một app nhắc lịch trong khi điện thoại nào cũng có sẵn, hoặc làm xong sổ chi tiêu mà chính mình cũng lười mở. Tốc độ làm càng cao thì việc chọn càng quan trọng.
Vì vậy câu hỏi đầu tiên không phải “làm được không” mà là “có đáng làm không”.
Bốn mảnh ghép của một ý tưởng
Một suy nghĩ mơ hồ chỉ trở thành ý tưởng sản phẩm (một hướng làm có thể kiểm tra được) khi bạn điền đủ bốn mảnh:
Thử với câu “làm app quản lý quán cà phê”. Câu này thiếu cả bốn mảnh. Nếu đi hỏi thêm, bạn có thể ra câu như sau: “Chủ quán cà phê nhỏ (ai), cuối ngày khi đóng cửa (lúc nào), phải đối chiếu tiền mặt, chuyển khoản và số ly bán trong sổ tay (làm gì), muốn xong trong 5 phút thay vì nửa tiếng và không bị lệch tiền (tốt hơn ở đâu).” Câu sau mới là thứ bạn có thể mang đi hỏi người thật.
Ý nghĩ thoáng qua
- Làm app cho quán cà phê
- Làm công cụ cho người bán hàng online
- Làm trợ lý AI cho học sinh
Ý tưởng có hình dạng
- Chủ quán nhỏ đối chiếu tiền cuối ngày trong 5 phút
- Người bán trên Zalo ghi nhanh đơn từ tin nhắn khách
- Học sinh lớp 9 nhận giải thích từng bước bài toán đã làm sai
Nhu cầu là gì, và vì sao lời khen chưa phải nhu cầu
Nhu cầu (thứ ai đó muốn giảm bớt hoặc muốn có thêm: thời gian, tiền, sức, nỗi lo) nằm ở người dùng chứ không nằm ở bạn. Bạn hào hứng chưa chứng minh được gì. Bạn bè gật gù khen “hay đấy” cũng chưa chứng minh được gì, vì người Việt vốn nể nhau và ngại làm bạn mất vui.
Dấu hiệu nhu cầu thật là người ta đã tự xoay xở dù chưa có sản phẩm của bạn: ghi vào sổ, kẻ bảng Excel, nhờ người nhà, trả tiền cho dịch vụ khác. Ai đó đã chịu tốn công hoặc tốn tiền cho vấn đề này thì vấn đề đó mới đáng kể.
Ví dụ
Chị Hà bán mỹ phẩm trên Facebook, mỗi tối ngồi chép đơn từ Messenger sang Excel. Chị chưa hề tìm phần mềm nào, nhưng chị đã bỏ gần một tiếng mỗi ngày cho việc này. Một tiếng đó chính là “tiền” chị đang trả để xoay xở, và là điểm bạn có thể bắt đầu hỏi.
Thử ngay
Lấy một ý nghĩ thoáng qua của bạn và điền vào mẫu sau. Chỗ nào bạn không điền được, đó là chỗ cần đi hỏi người thật.
Người dùng: ...
Hoàn cảnh: ...
Việc họ cần làm: ...
Cách họ đang làm hiện nay: ...
Sẽ tốt hơn nếu: ...
Có thể dán mẫu này cho Claude hoặc ChatGPT và nhờ nó chỉ ra mảnh nào còn thiếu. Hãy coi AI là người ngồi bàn luận cùng, còn quyết định vẫn là của bạn.
Ghi nhớ
- Ý tưởng có đủ bốn mảnh: ai, lúc nào, làm gì, tốt hơn ở đâu.
- Nhu cầu nằm ở người dùng; sự hào hứng của bạn và lời khen xã giao không tính.
- Người ta đã tự xoay xở bằng sổ sách, Excel hay nhờ vả là dấu hiệu nhu cầu thật.
- Chọn đúng việc quan trọng hơn làm giỏi, nhất là khi AI giúp làm rất nhanh.