Bạn nghe nhắc đến AI mỗi ngày nhưng chưa rõ nó là cái gì? Bài này giải thích bằng lời đời thường, để bạn biết nên trông chờ gì ở AI và đừng trông chờ gì.
AI giống một người trợ lý đã đọc rất nhiều sách
AI (trí tuệ nhân tạo, tức chương trình máy tính biết xử lý ngôn ngữ, hình ảnh như người) mà bạn trò chuyện được gọi là chatbot (chương trình trò chuyện). Hãy hình dung một cậu trợ lý đã đọc hàng triệu trang sách, báo, bài viết. Hỏi gì cậu cũng trả lời trôi chảy, nhưng cậu không thật sự “biết” như người từng sống. Cậu trả lời bằng cách đoán xem câu nào hợp lý nhất để nói tiếp.
Vì thế AI rất giỏi những việc liên quan đến chữ: soạn thư, tóm tắt, giải thích, gợi ý ý tưởng, dịch. Nhưng cũng vì thế mà đôi khi nó nói rất tự tin một điều sai.
- Chatbot
- Chương trình để bạn gõ câu hỏi và nhận câu trả lời như đang nhắn tin.
- Câu lệnh (prompt)
- Câu bạn gõ cho AI để nhờ nó làm việc.
- Cuộc hội thoại
- Cả chuỗi hỏi đáp qua lại. AI nhớ những gì đã nói trong cuộc này.
AI làm được và chưa làm được
AI làm khá tốt
- Soạn lại một tin nhắn cho lịch sự hơn
- Tóm tắt một bài dài thành vài ý
- Giải thích khái niệm khó bằng ví dụ dễ
- Gợi ý thực đơn, lịch học, kế hoạch đi chơi
AI hay làm sai
- Nhớ chính xác ngày giờ, số liệu, tên riêng
- Biết chuyện vừa xảy ra sáng nay
- Hiểu hoàn cảnh riêng của gia đình bạn nếu bạn không kể
- Thay bác sĩ, luật sư hay ngân hàng đưa ra quyết định
Ví dụ ở tiệm tạp hoá
Cô Lan bán tạp hoá, muốn nhắn khách quen báo tiệm nghỉ Tết vài ngày. Cô nhờ AI viết giúp. AI đưa ra ba mẫu tin nhắn ngắn, lịch sự trong vài giây. Cô chọn một mẫu, sửa tên tiệm rồi gửi. Đây là cách dùng đúng: AI nháp, mình đọc lại và quyết định. Nếu cô hỏi “giá gạo hôm nay bao nhiêu”, AI không có cách nào biết giá chợ sáng nay, và có thể bịa ra một con số nghe rất hợp lý.
Thử ngay
Chưa cần cài gì. Nghĩ ra ba việc trong tuần này bạn hay phải viết hoặc suy nghĩ (một lời chúc, một tin nhắn xin nghỉ, một thực đơn cuối tuần). Ghi ra giấy. Ở bài sau bạn sẽ dùng chính ba việc này để nhờ AI.
Lưu ý
Đừng coi AI như người biết hết mọi thứ. Hãy coi nó như một trợ lý nhanh nhưng đôi khi nhầm. Việc quan trọng như tiền bạc, sức khoẻ, giấy tờ thì luôn kiểm tra lại với nguồn chính thức.
Ghi nhớ
- AI trò chuyện giỏi xử lý chữ: viết, tóm tắt, giải thích, gợi ý.
- AI trả lời bằng cách đoán câu hợp lý, nên có thể sai mà vẫn nói rất tự tin.
- Quy tắc: AI nháp, bạn đọc, bạn quyết.
- Thông tin về tiền, sức khoẻ, pháp lý cần kiểm tra lại.